Вашата компанија користи AI. Еве ги трите нивоа до кои уште не сте стигнале.
Користите ChatGPT и велите дека вашата компанија веќе користи AI. Тоа е првото од четирите нивоа, и најосновното. Еве ги другите три, како изгледа компанија на секое од нив и проблемот што го носи секое, проблем за кој во компанија како вашата никој не е задолжен.
Синоќа го отворивте ChatGPT и го прашавте за вашиот пазар. По дваесет минути имавте список на конкурентите, нивните цени и една страница совети како да ги поставите вашите цени, работа за која порано на некој во компанијата му требаше една недела. Претплатата е €20 месечно. И барем еднаш овој месец сте рекле наглас: ние веќе користиме AI во компанијата.
Во право сте за истражувањето. Грешката е само во зборот „веќе“. Она што го имате е првото од четирите нивоа на AI во мала компанија, и тоа е најосновното. Другите три постојат, без оглед дали сте слушнале за нив или не. Други компании веќе стигнале таму, а секое ниво носи проблем за кој во компанија како вашата никој не е задолжен. Тие проблеми нема да ги забележите на време, затоа што додека сте на првото ниво, секое следно ви изгледа како исто како првото, само со подобра алатка.
Еве ги четирите нивоа, и проблемот што доаѓа со секое од нив.
Прво ниво, каде што сте вие: AI како побрз начин на работа
Првото ниво го знаете. Ги плаќате претплатите, им кажувате на сите да користат ChatGPT за сè, и по неколку недели во канцеларијата е потивко, а работата оди побрзо. Продавачот го пишува мејлот до клиентот по состанокот за две минути наместо за десет. Сметководителот добива резиме на договорот наместо да чита дванаесет страници. Вашето истражување на пазарот е готово додека пиете кафе.
Првото ниво има еден тивок проблем: вложените €20 месечно ви се враќаат повеќекратно, а начинот на работа не се менува. Поминете низ канцеларијата и гледајте што работат луѓето, а не што има на екраните. Продавачот и натаму сам одлучува кому и кога ќе пише, а ChatGPT само го куца мејлот. Сметководителот и натаму ги отвора двете програми и ја префрла фактурата од едната во другата, а ChatGPT само чита наместо него. Ниеден чекор не исчезнал, работата се предава од човек на човек исто како порано, и на секое биро седи истиот човек со побрза тастатура. Секој чекор во вашата компанија е истиот чекор како лани, само побрзо искуцан. Засега тоа не ви штети: сите се побрзи и ништо не застанало. Кога велите „ние веќе користиме AI во компанијата“, во право сте, а она што го имате е компанија во која сите побрзо куцаат. На следните три нивоа машината почнува сама да ја врши работата, и проблемите веќе не се тивки.
Второ ниво: AI како дигитален вработен
На второто ниво AI престанува да одговара на вашите прашања и почнува сам да врши дел од работата. Тоа се вика AI агент: програма што не чека да ја прашате. Чека да се случи нешто, го прави својот чекор и резултатот му го предава на следниот човек или на следната програма. Дигитален вработен е агент со свое место во вашиот тим. Секое утро ги чита новите нарачки и ги издвојува необичните. Го пишува првиот одговор на секое барање од клиент. На триесеттиот ден потсетува за неплатените фактури. Сопствениците ги воодушевува идејата за компанија со 25 вработени и 25 агенти, во која сопственикот веќе не дели задачи, туку го води целиот систем.
Еве што беше потребно во мојата компанија. Пред да направиме што било, нацртавме како навистина работи еден од нашите продажни канали, чекор по чекор, онака како што луѓето го прават тоа во пракса, а не како што пишуваше во стариот документ. Нашите шест или седум чекори излегоа десет, со 113 одделни активности, и дури тогаш знаевме кои од нив може да ги преземе програма. Кога кодот и AI ја презедоа работата, човек сè уште беше потребен на четири места: првиот разговор со потенцијален клиент, одобрувањето на понудата, воведниот состанок со клиентот и одобрувањето на договорот. Тие четири места не ги избра AI. Некој мораше да ја прегледа целата мапа и на секој чекор да праша каде сè уште мора да стои човек.
На второто ниво проблемот стигнува до вашиот тим. Во моментот кога агент ќе преземе дел од работата, некој мора да одлучи кој дел, кому му го предава, кој го проверува и како некој ќе знае дали овој месец работел добро. За човек имате опис на работното место, претпоставен и годишна оценка. За агент немате ништо од тоа, а ниеден правилник за вработени не предвидува агент. Во компанија како вашата никој не е задолжен за тоа. Агентот почнува да работи еден вторник, а улогите, предавањето на работата и начинот на мерење не доаѓаат со него.
Трето ниво: AI како ваш втор мозок
Третото ниво од тимот преминува кај вас, на вашето биро. На првото ниво го прашавте ChatGPT за пазарот. На третото AI седи до вас кога одлучувате: ги чита бројките за вашата продажба и вашите трошоци, ви покажува што ќе се случи ако отворите втора продавница или ако ги зголемите цените, ве предупредува на ризик за кој не сте прашале и ви препорачува што да направите, во единаесет навечер исто како и во девет наутро. Тоа е вашиот втор мозок: подобри прашања, подобри одлуки.
Овде проблемот е во она што му го давате. Асистентот одговара на прашањето што ќе му го поставите. Прашајте го зошто паѓа продажбата, и ќе ви каже зошто паѓа продажбата, дури и кога вистинското прашање е зошто вашите три најдобри клиенти престанале да нарачуваат. А размислува само врз основа на податоците што ќе му ги дадете. Дајте му еден извештај од сметководствената програма, и ќе размислува само врз основа на тој извештај. Во компанија како вашата бројките се наоѓаат на десет места: во касата, во апликацијата за достава, во сметководствената програма, во неколку Excel табели, во телефонот на продавачот и во вашата глава. Никој никогаш не ги собрал на едно место и не проверил дали се совпаѓаат, затоа што досега никому не му требало. Во вашата компанија сè уште нема база на податоци, односно еден сет фајлови што даваат исти бројки секој пат кога ќе ги отворите. Додека некој не ја направи, асистентот не вреди ништо.
Опасноста е во тоа што тој нема да ви каже. На лошо поставено прашање AI дава самоуверен одговор исто толку лесно како на добро, а самоуверен одговор заснован на еден извештај изгледа сосема исто како самоуверен одговор заснован на податоците од целата компанија. На првото ниво погрешен одговор ве чини еден лош мејл. На третото ве чини втората продавница.
Четврто ниво: AI на местото на директорот
За четвртото ниво сте читале во вестите. NetDragon Websoft, компанија за видеоигри од Кина, именуваше хуманоиден робот за ротирачки извршен директор на една своја подружница. Dictador, бренд за жестоки пијалаци, именуваше робот по име Mika за извршен директор, но вработувањето и отпуштањето ги остави кај луѓето. Ниту едното ниту другото нема да стигне годинава во компанија со 20 вработени. Она што доаѓа е помалата верзија: машина што го следи работењето во реално време, планира однапред и сама постапува, во граници што ги поставиле луѓе, прво за малите одлуки. Етиката, културата и насоката на компанијата остануваат кај луѓето.
Таму ќе стигнете побрзо отколку што мислите, и не затоа што робот ќе седне на вашето место. Ќе ве донесе навиката. Сопственикот што има втор мозок почнува да ја прашува машината пред да праша кого било во компанијата, и еден ден ѝ дозволува да постапи по одговорот без претходно да го прочита.
Никој не ги напишал границите. Тоа е проблемот на четвртото ниво. Што смее машината да одлучи сама? Каде сè уште е потребен вашиот потпис? Кој проверува што направила минатата недела, и дали би знаел што да бара? Големите корпорации на тие прашања одговараат со одбор, оддел за усогласеност и правилник за речиси сè. Компанија како вашата никогаш немала документ за управување, односно напишани правила кој за што смее да одлучува. Не ѝ требал, затоа што досега секој што одлучувал за нешто седел во истата просторија со вас. Сега во тимот има член што никогаш не спие и никогаш не се сомнева во себе, а никаде нема страница на која пишува што не смее да прави. Некој мора да ја напише таа страница пред машината да донесе одлука што би сакале да ја донесете сами.
Едно прашање за следниот состанок
Сега веќе знаете на кое ниво е вашата компанија. Ако искрениот одговор е прво ниво, со еден чекор кон второто, тоа е сосема добра почетна позиција. Прашањето од кое зависат следните две години е друго: дали во вашата компанија некој е задолжен, со име и презиме, за проблемот од следното ниво? Поставете го на следниот состанок со тимот. Ако никој не одговори, тоа е одговорот. Тоа не значи дека нешто не е во ред, туку само дека проблемот не му е доделен никому, а трите проблеми по првото ниво не се од оние што се решаваат сами.
Деталната проценка за јасност е бесплатна: 30 прашања за парите, клиентите, ликвидноста, растот, одлуките и вашиот пазар, за кои ви требаат околу осум минути. На крајот го оставате вашиот мејл и веднаш ќе го добиете целосниот извештај. Ако сакате резултатот да го провериме во вашата евиденција, тоа го правиме со дијагностиката Business Pulse, која трае 30 дена: ни давате пристап до финансиските извештаи, евиденцијата за продажбата и договорите, учествувате на два состаноци и ќе добиете извештај со акциски план подреден по приоритети, во кој секоја активност има одговорно лице и рок.