
AI ви поставува исто толку прашања колку и вашиот тим. Одговорот на повеќето веќе го имате.
AI ви поставува исто толку прашања колку и вашиот тим, а одговорот на повеќето веќе го има во стара понуда, во ценовникот, во некој мејл или во папката на клиентот. Пет чекори пред прашањето да дојде до вас, за вработените и за AI.
Почнавте да користите AI за да ви преземе дел од работата: да подготви понуда, да одговори на клиент, да состави извештај за банката. Уште во првата недела почнува да ве прашува кој ценовник е важечки, колку платил овој клиент последниот пат и дали рокот за плаќање беше 30 или 60 дена. Потоа забележувате дека секое од тие прашања веќе сте го слушнале од вашите вработени.
Вашиот комерцијалист прашува колкав попуст добил клиентот минатата година. Сметководителката прашува дали клиентот ги прифатил новите услови за плаќање. Раководителот на проектот прашува кога добавувачот ветил дека ќе испорача. Секое прашање ви одзема две минути, а работата чека додека одговарате.
И кај мене беше исто, а мојата компанија наоѓа клиенти за други компании. На почетокот на ноември седнав со AI да подготвам една презентација. Му ги дадов контекстот и агендата, а добив прашања за детали што беа напишани во истата таа агенда. По половина час му напишав: „во последните 30 минути ми постави 20 прашања за кои ти требаше да ми препорачаш одговор, наместо само да ме прашуваш“. Бројката 20 ја кажав по чувство, не ги бројав.
Повеќето одговори веќе ги има во компанијата
Водам евиденција за сите корекции што му ги правам на мојот AI. Кога ја прегледав, избројав 25 случаи меѓу август и ноември 2026 кога го запрев и му покажав каде веќе се наоѓа одговорот: во некој фајл, во папка, во мојот мејл, во транскриптот од разговор, на јавна веб-страница. Еднаш веќе го имаше отворено транскриптот од разговорот со еден клиент, а сепак ме праша за тој разговор.
Правилото цело време беше запишано. На крајот на август го додадов правилото „побарај пред да прашаш“ во постојаните упатства што мојот AI ги чита пред секоја работа. Дури 23 од 25-те корекции се случија по тој ден.

Во вашата компанија е исто: одговорот го има во некој фајл, а тој што прашува не го отворил. Со „побарај пред да прашаш“ им кажувате што сакате од нив. Не им кажувате каде да бараат, кога да престанат да бараат, ниту што смеат да одлучат откако ќе го најдат одговорот. Без тоа, најбезбедно им е да дојдат кај вас со прашањето.
Пет чекори пред прашањето да дојде до вас
Затоа престанав да додавам правила и запишав постапка. Кога среде работата ќе се појави прашање или ќе треба нешто да се одлучи, прво се поминуваат пет чекори, по овој редослед, и дури потоа смее да дојде до мене. Истите пет чекори важат и за вашите вработени и за AI.
Чекор 1. Проверете што дошло со задачата
Прво се бара во сè што пристигнало заедно со работата: барањето, досегашниот разговор, прикачените фајлови, папката што некој ја посочил. Мојот AI најчесто го прескокнуваше баш овој чекор. Во случајот со презентацијата, одговорите беа во агендата што му ја дадов на почетокот, а јас можев само да му напишам: „не можеше тоа да го заклучиш од агендата?“. Затоа првиот чекор е повторно да се прочита задачата и во неа да се побара одговорот, пред да се реши дека го нема.
Еве пример. Клиент праќа нарачка по мејл, со испорака во неговиот втор магацин. Вашиот комерцијалист ви ја препраќа со една реченица: на која адреса? А адресата е во потписот на истиот тој мејл.
Чекор 2. Побарајте во документите, мејловите и календарот на компанијата
Второто место е сè што компанијата веќе го има: заедничкиот диск, папките на клиентите, старите понуди, ценовникот, мејловите, календарот. Еднаш AI не знаеше во која фаза е една кампања. Табелата со статусот беше во папката што ја посочив, а мејлот од добавувачот за кампањата беше во мојот инбокс. AI можеше да ги отвори и двете, а наместо тоа ме праша мене.
Еве пример. Сметководителката ве прашува дали клиентот се согласил да плаќа на 60 дена наместо на 30. Потпишаната понуда е во папката на клиентот, а мејлот во кој клиентот ја прифатил промената е во инбоксот на продажбата. Тоа се две проверки, а не прашање за вас.
Чекор 3. Побарајте надвор од компанијата
Кога одговорот го нема ниту во задачата ниту во компанијата, често го има на некоја јавна страница: на веб-страницата на клиентот, во каталогот на добавувачот, во некој јавен регистар. AI што пополнуваше еден формулар за мене застана за да ме праша дали книгата ја издадов сам или преку издавачка куќа. Името на издавачот беше во еден фајл со податоци во моите папки, а и на јавната страница на книгата, како што и му кажав.
Еве пример. Вашиот комерцијалист се подготвува за прв состанок и ве прашува колку продавници има потенцијалниот клиент. На неговата веб-страница се наведени сите продавници, со адреси.
Чекор 4. Разврстете го прашањето и одлучете што можете
Сега вработениот, или AI, го разврстува прашањето во еден од трите вида. Факт што може да се најде: до овој чекор тој е веќе најден, па повеќе не е прашање. Избор што компанијата веќе го направила порано: во стара понуда, во сличен случај или во правило што сте го запишале, па истиот избор се повторува. Третиот вид е одлука што само вие можете да ја донесете, а таа останува кај вас. Сите 25 корекции во мојата евиденција беа од првиот вид.
Кај вториот вид мојот AI постојано се враќаше кај мене без потреба. Се бевме договориле колку обемна треба да биде една работа, тоа беше запишано, а AI пак ме праша.
Она што ќе остане се проценува како што би го проценувале вие: кои се можностите, колку чини секоја од нив и што менува во работата. Потоа се избира една, со образложение.
Еве пример. Раководителот на проектот ве прашува од кој од двајцата добавувачи да го нарача материјалот. Последниот пат кога го купивте истиот материјал, го избравте оној со пократок рок на испорака, а таа нарачка е во папката за набавки. Раководителот на проектот го прави истиот избор и ве известува со една реченица.
Чекор 5. Решете што смеете сами или донесете само едно прашање
Последниот чекор е списокот на она што вашите вработени или вашиот AI смеат да го решат без вас. Списокот што му го дадов на мојот AI: сè за што веќе има пример во моите фајлови, сè што е во рамките на задачата што ја зададов и сè што може да се поништи пред да го видам. Кога мојот AI ми побара да одобрам ставки што веќе беа наведени во документот според кој работеше, му одговорив со една реченица: „ако се во документот, сметај ги за одобрени“. За сè што ќе се реши така, добивам една реченица: што е одлучено и каде е најден одговорот.
За некои работи последниот збор е ваш дури и кога одговорот е сигурен: ново ветување на клиент, цена, контакт со ново лице, сè што се испраќа надвор од компанијата и сè што е поврзано со пари. Тоа што некој го нашол фактот не значи дека смее и да постапи според него. Вашиот AI ја наоѓа новата адреса на клиентот во стар мејл. Во писмото може да стои таа адреса, но дали ќе се испрати одлучувате вие.
Ако прашањето сепак остане, ви доаѓа во една реченица: што е проверено, кои се можностите и што се предлага. Еве пример. „Клиентот бара 10% попуст за оваа нарачка. Минатата година за истата количина дадовме 5%, понудата е во неговата папка. Можеме повторно да дадеме 5% или да ја задржиме цената. Јас би дал 5%. Може?“ За ова ви требаат десет секунди, бидејќи проверката е веќе направена.
Цртежот подолу е оној што го направив за мојот AI. Петте полиња се истите пет чекори, со зборовите што ги користам кога работам со него, а консултантот на кого му се префрла прашањето сум јас.

Од пет прашања до мене стигна само едно
Петте чекори ги запишав на почетокот на ноември, во неделата кога AI ме праша за издавачот. Во првата работна сесија според петте чекори, AI сам водеше евиденција за прашањата што се појавија. Беа пет. Четири ги реши сам, од фајловите и правилата, и за секое наведе каде проверил. Едно дојде до мене, одлука што само јас можев да ја донесам. Одговорив на едно прашање наместо на пет. Една сесија не е доказ за ништо, а и евиденцијата ја водел самиот AI.
Што може да тргне наопаку
Кога ќе им кажете на вработените или на AI да престанат да прашуваат, некои почнуваат да одлучуваат напамет. Мислам дека претпоставка што изгледа како одлука е полоша од прашање, затоа што не ја забележувате навреме. Затоа проверката е едноставна: за секој одговор што го нашле сами мора да кажат каде го нашле, во кој фајл, во кој мејл или на која веб-страница. Ако не можат да кажат каде, значи не го нашле, па прашањето доаѓа кај вас.
Побарајте и од вработените и од AI да ги следат петте чекори
Ова важи и за вашите вработени и за вашиот AI. Кој и да ви донесе прашање, побарајте од него прво да ги следи петте чекори. Ако вашиот AI асистент има место за упатства што ги чита секој пат, внесете ги петте чекори таму. Ако нема, внесете ги на почетокот на секоја задача и прикачете ги ценовникот, последните понуди и папката на клиентот што ќе му требаат. На тимот кажете му го тоа еднаш на состанок, а потоа на секое прашање за кое е прескокнат некој чекор одговорете со „каде провери?“.
Почнете со последните десет прашања на кои одговоривте оваа недела, од вработените и од AI. До секое запишете каде бил одговорот: во стара понуда, во ценовникот, во мејл, во папката на клиентот, на веб-страница. Таму каде што сте запишале место, некој прескокнал чекор. Прашањата без место навистина се ваши, и тие треба и понатаму да доаѓаат до вас, едно по едно и со предлог.
На кое прашање одговоривте оваа недела, а одговорот веќе го имало некаде во вашата компанија?
Деталната проценка за јасност е бесплатна: 30 прашања за парите, клиентите, ликвидноста, растот, одлуките и вашиот пазар, за кои ви требаат околу осум минути. На крајот го оставате вашиот мејл и веднаш ќе го добиете целосниот извештај. Ако сакате да дознаете кои одлуки во вашата компанија сè уште чекаат на вас, а за кои одговорот веќе постои во вашата евиденција, тоа го правиме со дијагностиката Business Pulse, која трае 30 дена: ни давате пристап до финансиските извештаи, евиденцијата за продажбата и договорите, учествувате на два состаноци и ќе добиете извештај со акциски план подреден по приоритети, во кој секоја активност има одговорно лице и рок.